Ποιος εκπαιδεύει εγκληματίες;

Γράφει η Σοφία Καυκοπούλου

Βλέποντας και ακούγοντας κάθε μέρα για αυξημένη εγκληματικότητα, συνηθίσαμε να λέμε “όταν ήμουν εγώ παιδί δεν ήταν έτσι τα πράγματα κ.λπ., κ.λπ…”. Εντάξει, τη δική μας αλήθεια εκφράζουμε, αλλά ουσιαστικά δεν είναι ακριβώς έτσι. Ας ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι καμμία εποχή δεν είναι τέλεια. Φυσικά, όσο πιο πίσω πάμε, αλλάζουν τα μεγέθη της εγκληματικότητας,  για χίλιους δυο λόγους. Είτε πολλά περιστατικά δε γίνονταν ευρέως γνωστά, είτε βέβαια η ποσότητα δεν ήταν τόσο μεγάλη λόγω κάποιων ταμπού που καλώς ή κακώς με τα χρόνια τα ξεπεράσαμε. Όπως φαίνεται βέβαια στην πράξη, κακώς, γιατί η χρήση μιας ελευθερίας χωρίς περιορισμούς, οδηγεί σε ασυδοσία, όταν δεν υπάρχει το επίπεδο πνευματικής καλλιέργειας. Τέλος πάντων,  αυτά είναι ζητήματα που απασχολούν τους κοινωνιολόγους και εγκληματολόγους.

Αναγνωρίζοντας τα καλά του παρελθόντος και συγκινημένοι ίσως από τα μικρά μας χρόνια, έχουμε δικαιολογία να ανατρέχουμε σε αυτά με όμορφες αναμνήσεις. Αλλά μη φτάνουμε σε υπερβολές. Δεν υπήρξε, ούτε θα υπάρξει,  κάποια εποχή τέλεια. Ο κόσμος δεν είναι αγγελικά πλασμένος και πάντοτε προχωρούσε με αίμα. Για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους βέβαια, το έγκλημα  μην το συνδέουμε πάντα με το αίμα.  Υπάρχουν εγκλήματα χωρίς ούτε μια σταγόνα αίμα, ωστόσο ιδιαιτέρως ειδεχθή.

Θα μου πει κάποιος: Στάθηκες στο αίμα και τους πολέμους εσύ! Όχι, στάθηκα και εμμένω στο γεγονός της ανθρώπινης φύσης. Που έχει – πώς να το κάνουμε; – μια ροπή προς το κακό. Και αυτή η ροπή δύο τρόπους έχει για να μετριαστεί (δε λέω να εκλείψει, γιατί θα με χαρακτηρίσετε αιθεροβάμον πλάσμα). Ο ένας προλαμβάνει και ο άλλος θεραπεύει. Ή λοιπόν θα φροντίσουμε για την αυστηροποίηση του νομικού πλαισίου, την απονομή δικαιοσύνης και τους τρόπους πλήρους σωφρονισμού και όχι τιμωρίας χωρίς αποτέλεσμα, ώστε ο εγκληματίας να γίνει χειρότερος, ή θα προλάβουμε να καυτηριάσουμε τα όποια παραβατικά ή αρρωστημένα ένστικτα έχει, πριν τα εκδηλώσει. Πώς θα γίνει αυτό; Με την εκπαίδευση.

Δε μιλώ για την εκπαίδευση με κανόνες, για την μόρφωση, για τα κοινωνικά πρέπει που οφείλει να μάθει ένα εκκολαπτόμενο ανθρωπάκι για να ζήσει σε μια κοινωνία. Μιλώ για την πρωταρχική καλλιέργεια που οφείλει να λάβει από την οικογένειά, σχεδόν από βρέφος. Και αυτή η καλλιέργεια δε γίνεται με λόγια, αλλά πράξεις, ούσα απολύτως βιωματική. Συνεπώς, όταν μάθουμε το παιδί να έχει ενσυναίσθηση, να “μπαίνει στη θέση του άλλου” , δεν θα πληγώσει τους άλλους. Δεν θα κάνει κακό. Αντιστρόφως, δε θα ανεχθεί να του κάνουν κακό, να γίνει το “θύμα”, γιατί θα αναγνωρίζει την χειριστική, την κακή, την αρρωστημένη συμπεριφορά και θα την αποστρέφεται. Θα του είναι κάτι ξένο!